Brakovi među krvnim srodnicima i dalje predstavljaju osetljivo pitanje u mnogim kulturama i religijskim zajednicama, a Srpska pravoslavna crkva (SPC) nije izuzetak. Iako takvi brakovi često izazivaju etičke, moralne i zakonske dileme, stav SPC-a prema ovoj temi temelji se na jasno definisanim pravilima koja se tiču krvnog srodstva i dopuštenja za brak među rođacima. U ovom članku razmatraćemo, s naglaskom na stavove Srpske pravoslavne crkve, kako se postupa sa pitanjem srodstva i kada brak između krvnih srodnika može biti dozvoljen.
Pitanje svešteniku: Da li je ovo incest?
Jedan konkretan slučaj postavljen je nedavno, kada je Srpkinja obratila pitanje svešteniku o vezi sa muškarcem koji je bio njen krvni srodnik. Naime, njihovi čukunbabe bile su rođene sestre, što znači da dele zajedničke pretke, ali nisu bili u direktnoj liniji srodstva, kao što je slučaj sa rođenim bratom i sestrom. Ova situacija izazvala je dilemu da li bi njihova veza bila smatrana incestom, odnosno da li bi postojala smetnja za brak prema pravilima crkve.
Krvno srodstvo u crkvenim zakonima
Srpska pravoslavna crkva ima vrlo specifične smernice koje definišu u kojim slučajevima je brak između krvnih srodnika zabranjen, a u kojim dozvoljen uz posebnu saglasnost. Prema crkvenim pravilima, smetnja za brak je srodstvo do četvrtog stepena. To znači da brak između osoba koje su, na primer, brat i sestra, ili među roditeljima i decom, apsolutno nije dozvoljen, jer bi se smatrao incestom. Međutim, srodstvo od petog do sedmog stepena nije smatrano apsolutnom preprekom, iako to predstavlja prepreku koja se može ukloniti uz posebnu dozvolu. U slučaju da par želi da se venča, ali su povezani srodstvom u tom okviru, neophodno je da podnesu molbu episkopu.
Kako funkcioniše proces dobijanja dozvole?
Kada par koji želi da se venča, a imaju srodstvo u petom, šestom ili sedmom stepenu, obrati svešteniku, potrebno je da napišu molbu episkopu. Molba se prosleđuje svešteniku, koji je dalje šalje episkopu na razmatranje. Episkop donosi odluku na osnovu svojih procena i okolnosti konkretnog slučaja, kao i mogućih drugih razloga koji mogu dovesti do odbijanja braka.
Srodstvo kroz generacije: Koliko daleko može ići?
Kada se govori o krvnom srodstvu, važno je razumeti kako se računaju stepeni srodstva i kako se oni odnose na crkvene zabrane. Stepen srodstva određuje se na osnovu broja generacija koje povezuju dve osobe sa zajedničkim pretkom. Na primer, brat i sestra su u drugom stepenu krvnog srodstva, što znači da su direktni krvni srodnici. Bračni odnos između njih bi bio zabranjen, jer bi se smatrao incestom.
Međutim, kada su u pitanju rođaci poput brata ili sestre od strica ili tetke, oni se smatraju u četvrtom stepenu srodstva, što je još uvek dovoljno blizak odnos da bi brak bio zabranjen, ali nije nužno isto što i incest. Na višim nivoima srodstva, poput zajedničkog pradedova, stepen srodstva raste i smanjuje se značaj zabrane.
Šta ovo znači za buduće brakove među rođacima?
Za brakove među rođacima u višim stepenima srodstva, kao što su oni do petog do sedmog stepena, crkva postavlja jasne uslove i pravila koja omogućavaju brak uz određene dozvole. Iako je veza među ljudima koji dele zajedničke pretke sve do četvrtog stepena zabranjena, srodstvo u većim stepenima se ne smatra smetnjom za brak ukoliko se ispune svi potrebni formalni zahtevi.
